Huurders selecteren: wat je mag vragen en wat niet
Wat mag een verhuurder vragen bij het selecteren van een huurder?
Je mag vragen naar het netto maandinkomen, inkomensbewijzen, gezinssamenstelling en de huidige woonsituatie, en het identiteitsbewijs laten tonen. Je mag niet vragen naar afkomst, geloof, politieke voorkeur, seksuele gerichtheid, gezondheid of het BSN. Sinds 1 januari 2024 leg je je selectieprocedure schriftelijk vast, maak je die openbaar en leg je afgewezen kandidaten uit waarom een ander is gekozen.
Je mag een huurder vragen naar zijn netto inkomen, inkomensbewijzen, gezinssamenstelling en huidige woonsituatie, maar niet naar afkomst, geloof, politieke voorkeur, seksuele gerichtheid of gezondheid. Je selectieprocedure leg je vast, maak je openbaar en pas je voor iedereen gelijk toe.
Dit artikel is algemene informatie, geen juridisch of fiscaal advies. Regels veranderen; controleer de actuele stand bij de genoemde bronnen.
Bij het kiezen van een huurder mag je vragen wat nodig is om te beoordelen of iemand de huur kan betalen en wie er komt wonen. Je mag niet selecteren op kenmerken die niets met huren te maken hebben, zoals afkomst of seksuele gerichtheid. Sinds 1 januari 2024 leg je je procedure schriftelijk vast en maak je die openbaar. Een wettelijke maximale inkomenseis voor particuliere verhuurders vonden we niet in de bronnen; wel moet je criterium vooraf bekend zijn en voor iedereen gelijk gelden.
Wat je mag vragen
De Rijksoverheid noemt als relevante informatie onder meer het totale netto maandinkomen en inkomensbewijzen. Op de pagina over documenten bij een bezichtiging staan daarnaast een geldig identiteitsbewijs en, bij verhuizing uit een andere gemeente, een uittreksel uit het bevolkingsregister.
| Mag je vragen | Mag je niet vragen |
|---|---|
| Naam, adres, gezinssamenstelling | Etnische of culturele achtergrond |
| Totaal netto maandinkomen | Religie of levensovertuiging |
| Inkomensbewijzen, zoals een loonstrook of werkgeversverklaring | Politieke voorkeur |
| Het originele identiteitsbewijs laten zien | Seksuele gerichtheid |
| Huidige woonsituatie en huur | Lichamelijke of geestelijke gezondheid |
| Het burgerservicenummer (BSN) |
Kopie van het identiteitsbewijs
Hier zijn de bronnen niet eensluidend, dus wees voorzichtig. De Autoriteit Persoonsgegevens schrijft dat een verhuurmakelaar bij de screening het identiteitsbewijs mag laten tonen, maar geen kopie, scan of foto mag maken of vragen. Dat mag alleen als de huur € 10.000 of meer per maand is, omdat de makelaar dan onder de Wwft valt. Het BSN mag de makelaar niet verwerken. Laat het origineel zien en noteer wat je nodig hebt; vraag geen kopie tenzij een wet dat vereist.
Mag je een inkomenseis stellen?
Particuliere verhuurders hoeven zich niet te houden aan de inkomensgrenzen die voor woningcorporaties gelden. De Rijksoverheid schrijft dat particuliere verhuurders vaak willen weten of iemand genoeg verdient om de huur te betalen, maar noemt geen grens. Een vaste wettelijke verhouding tussen inkomen en huur voor de vrije markt staat niet in de bronnen die we raadpleegden. Veel verhuurders werken met een veelvoud van de huur; dat is een eigen keuze, geen wet.
Twee kanttekeningen. Een inkomenseis moet een redelijke, niet-discriminerende maatstaf zijn en vooraf in je procedure staan. En in sommige gemeenten geldt voor bepaalde woningen een huisvestingsvergunning met eigen inkomensregels. Kijk daarvoor in de huisvestingsverordening van de gemeente.
De selectieprocedure volgens de Wgv
De Wet goed verhuurderschap vraagt volgens de Rijksoverheid dat je:
- een heldere en transparante selectieprocedure gebruikt en bekendmaakt;
- niet-discriminerende selectiecriteria gebruikt;
- afgewezen kandidaten uitlegt waarom een ander is gekozen;
- de procedure schriftelijk vastlegt, openbaar maakt, bijwerkt als dat nodig is en bekendmaakt bij je medewerkers.
De ROZ publiceerde een handreiking voor de werkwijze bij selectie van nieuwe huurders die je als vertrekpunt kunt gebruiken.
Voorbeeld van een procedure
Een eenvoudige opzet die aan de regels voldoet:
- In de advertentie: huur, servicekosten, ingangsdatum, voor hoeveel personen de woning geschikt is, welke inkomensbewijzen je vraagt en welke inkomenseis je hanteert, bijvoorbeeld een bruto maandinkomen van minimaal een vast veelvoud van de kale huur.
- Volgorde: kandidaten die aan de criteria voldoen, worden benaderd op volgorde van binnenkomst, of je loot. Leg vast welke van de twee je kiest.
- Bezichtiging: iedere kandidaat krijgt dezelfde informatie en dezelfde vragen.
- Besluit: je kiest de eerste kandidaat die aan alle criteria voldoet en stuurt de anderen een korte uitleg.
- Gegevens: je bewaart stukken van afgewezen kandidaten niet langer dan nodig en deelt ze niet.
Rekenvoorbeeld: bij € 1.200 kale huur en een eis van 3,5 keer de kale huur aan bruto maandinkomen is de drempel € 4.200. Of je 3, 3,5 of 4 kiest is aan jou. Wel pas je hetzelfde getal toe op iedere kandidaat, en zet je erbij of je inkomens van twee huurders bij elkaar optelt.
Werk je met een verhuurmakelaar?
Volgens de Autoriteit Persoonsgegevens heeft een verhuurmakelaar een zorgplicht tegenover jou als eigenaar. Hij moet onderzoeken of een kandidaat de verplichtingen uit het contract kan nakomen. Daarbij mag hij het identiteitsbewijs laten tonen en gegevens over het inkomen opvragen. De kosten van zijn werk mag hij niet bij de huurder leggen als jij hem inschakelt; dat verbiedt de Wet goed verhuurderschap. Spreek af dat de makelaar jouw vastgelegde selectieprocedure volgt, en vraag na afloop welke kandidaten zich meldden en waarom de gekozen huurder als eerste aan de criteria voldeed. Jij blijft als verhuurder aanspreekbaar als het misgaat.
Discriminatie: wat er kan gebeuren
Discriminatie is verboden onder de Wgv en de gemeente kan daarop handhaven. Het is ook strafbaar onder het Wetboek van Strafrecht, en een kandidaat kan naar het College voor de Rechten van de Mens, schrijft Volkshuisvesting Nederland. Kandidaten en huurders melden ongewenst gedrag bij het meldpunt van de gemeente. Werkt een makelaar of beheerder voor je, spreek dan af dat hij jouw vastgelegde procedure volgt.
Valkuilen
- Criteria die je per kandidaat aanpast. Dat is lastig uit te leggen bij een melding.
- Vragen naar zaken die indirect afkomst of gezondheid raken.
- Kopieën van paspoorten in je mailbox bewaren.
- Een kandidaat niet laten weten waarom hij is afgewezen.
- Bemiddelingskosten bij de huurder leggen terwijl jij de makelaar inhuurt.
De volledige set regels voor verhuurders vind je in Wet goed verhuurderschap: plichten, meldpunt en boetes.
Hoe Blokscout helpt
Na de selectie zet je de huurder, het contract en de documenten per unit in het dossier van het pand in Blokscout Beheer. De huurder tekent het contract digitaal in het huurdersportaal, en het incheckrapport maak je op je telefoon. Zo staat alles van één huurder op één plek in plaats van in je mailbox. Meer over Beheer of Start je proef met Blokscout.
Bronnen
- Rijksoverheid: regels tegen discriminatie op de woningmarkt
- Rijksoverheid: welke documenten neem ik mee naar een bezichtiging?
- Autoriteit Persoonsgegevens: identiteitsbewijs bij koop, huur of verkoop
- Volkshuisvesting Nederland: landelijke regels van goed verhuurderschap
- ROZ: handreiking werkwijze selectie nieuwe huurders