← Blog
Regels

Een pand optoppen: vergunning, constructie, VvE en erfpacht

7 min lezen

Welke regels gelden voor het optoppen van een pand?

Optoppen is in het Bbl een verbouwing: de bestaande constructie moet de extra last dragen en de nieuwe laag voldoet voor veel eisen aan het niveau bestaande bouw. Meestal heb je een vergunning voor de omgevingsplanactiviteit en de technische bouwactiviteit nodig. In een gesplitst pand moet de splitsingsakte worden gewijzigd, met vier vijfde van de stemmen in de VvE en toestemming van hypotheekhouders.

Optoppen, een extra bouwlaag op een bestaand gebouw, is in het Bbl een verbouwing. Je hebt meestal een vergunning voor de omgevingsplanactiviteit nodig, de bestaande constructie moet de extra last dragen, en in een gesplitst pand moet de splitsingsakte worden gewijzigd.

Dit artikel is algemene informatie, geen juridisch of fiscaal advies. Regels veranderen; controleer de actuele stand bij de genoemde bronnen.

Optoppen maakt van een dak nieuwe woningen, zonder nieuwe grond. Voor een belegger kan het de waarde van een pand flink verhogen. Het traject heeft vier onderdelen: mag het, kan de constructie het, wat eist het Bbl en wie moet meewerken.

Mag het: het omgevingsplan

Het omgevingsplan regelt onder meer de maximale bouwhoogte en het aantal bouwlagen. Past een extra laag binnen die regels, dan is het ruimtelijk toegestaan. Past het niet, dan vraag je een vergunning voor een omgevingsplanactiviteit aan, waarbij de gemeente afweegt of ze wil afwijken. Je bekijkt het plan via het Omgevingsloket. In een beschermd stads- of dorpsgezicht of bij een monument gelden extra regels.

Naast het ruimtelijke spoor is er het technische spoor. Voor bouwen moet je vaak ook een vergunning voor een technische bouwactiviteit hebben. Het stappenplan van het IPLO helpt je bepalen of die nodig is. Bij een optopping, waar je een constructie op een bestaand gebouw zet, is dat in de praktijk de regel en niet de uitzondering; laat het bevestigen door de gemeente.

Wat eist het Bbl?

Een brochure van het ministerie over verbouw in het Bbl noemt het plaatsen van een extra bouwlaag uitdrukkelijk als voorbeeld van verbouw (vergroten). Daaruit volgen een paar belangrijke punten:

  • De bestaande constructie. Het zwaarder belasten van de bestaande draagconstructie is geen bouwactiviteit. De onderbouw moet voldoen aan het niveau bestaande bouw, waarbij de extra belasting van de optopping wel wordt meegenomen in de berekening. Je constructeur toont dus aan dat het bestaande gebouw de nieuwe laag kan dragen.
  • De nieuwe laag. Daarop zijn de verbouwregels van toepassing. Omdat er vóór de verbouwing nog niets was, geldt voor veel eisen het niveau bestaande bouw als ondergrens, via het rechtens verkregen niveau.
  • Daglicht. In het voorbeeld van de brochure moet een verblijfsruimte in de optopping minimaal 0,5 m² equivalente daglichtoppervlakte hebben, het niveau bestaande bouw.
  • Berging en buitenruimte. Volgens dezelfde brochure niet verplicht in de optopping.
  • Lift. In de voorbeelden van de brochure hoeft een lift niet te worden aangelegd of doorgetrokken naar de nieuwe laag.

Brandveiligheid, vluchtroutes en geluid tussen de oude en de nieuwe woningen vragen bij elk project een eigen toets. Dat is werk voor een constructeur en een bouwadviseur.

Wie moet meewerken: de VvE

Is het pand gesplitst in appartementsrechten, dan is het dak meestal gemeenschappelijk. Nieuwe woningen op dat dak worden nieuwe appartementsrechten, en daarvoor moet de splitsingsakte worden gewijzigd. De regels staan in artikel 5:139 en 5:140 van het Burgerlijk Wetboek:

  • Een wijziging kan met medewerking van alle appartementseigenaren.
  • Het bestuur kan ook meewerken als de vergadering de wijziging goedkeurt met ten minste vier vijfde van de stemmen, of een grotere meerderheid als de akte dat eist. De vergadering moet minimaal vijftien dagen vooraf worden opgeroepen.
  • Hypotheekhouders en beslagleggers op de appartementsrechten moeten toestemming geven. Bij erfpacht of opstal ook de grondeigenaar.
  • De wijziging gaat bij notariële akte en wordt ingeschreven in de openbare registers.
  • Weigert iemand zonder redelijke grond, dan kan de kantonrechter vervangende machtiging geven. Dat verzoek doen eigenaren met samen minimaal de helft van de stemmen.

Rekenvoorbeeld

Een VvE met 10 appartementen en één stem per appartement. Voor goedkeuring met vier vijfde zijn 8 stemmen nodig. Twee eigenaren stemmen tegen. Dan haal je de vier vijfde net, maar je hebt nog steeds de toestemming nodig van elke hypotheekbank op de appartementen. Begin daar vroeg mee; banken reageren niet altijd snel.

Ben je zelf eigenaar van het hele ongesplitste pand, dan speelt de VvE niet. Ga je na het optoppen splitsen, kijk dan of de gemeente een splitsingsvergunning eist. Voor Amsterdam lees je dat in een pand splitsen in Amsterdam.

Erfpacht

Op erfpachtgrond staat in de akte vaak welke bebouwing is toegestaan. Meer bouwlagen betekent dan een wijziging van de erfpacht, en vaak een hogere canon of een aanvullende afkoopsom. In Amsterdam legt een notaris die wijziging vast in een erfpachtakte. Voor beleggers en ontwikkelaars die splitsen in combinatie met een bestemmingswijziging betaalt de erfpachter volgens de gemeente de volledige aktekosten. Vraag de nieuwe canon op voordat je een bod doet op een pand met optopplannen.

Volgorde in de praktijk

  1. Quickscan: omgevingsplan, monumentstatus, erfpacht en eigendom.
  2. Constructieve verkenning: kan de onderbouw en de fundering extra last dragen?
  3. Schetsontwerp en vooroverleg met de gemeente.
  4. Bij een VvE: voorstel, vergadering en toestemming van hypotheekhouders.
  5. Vergunningaanvragen: omgevingsplanactiviteit en technische bouwactiviteit.
  6. Wijziging erfpacht en splitsingsakte bij de notaris.
  7. Bouw, oplevering en eventueel splitsing in nieuwe appartementsrechten.

Optoppen als signaal

Een aanvraag voor een extra bouwlaag verschijnt op officielebekendmakingen.nl. Zo’n aanvraag zegt dat een eigenaar of VvE investeert. Voor een koper kan het een signaal zijn dat er waarde wordt gemaakt, of dat een eigenaar de vergunning wil regelen en daarna verkopen. Zie vergunningen als verkoopsignaal.

Valkuilen

  • Plannen maken zonder constructieve check van de fundering.
  • Vergeten dat hypotheekhouders van alle appartementen moeten meewerken.
  • De erfpachtwijziging als formaliteit zien, terwijl de canon de businesscase kan bepalen.

Hoe Blokscout helpt

In Blokscout zie je per pand het bouwjaar, het aantal adressen en de oppervlakte, en in Amsterdam of het gesplitst is. Je ziet ook bij welke panden al plannen lopen. Zo zie je snel welke panden ongesplitst zijn en één eigenaar hebben, waar optoppen geen VvE-traject vraagt. Start je proef met Blokscout.

Bronnen

Zelf proberen?

7 dagen alles proberen, Acquisitie en Beheer. Vandaag betaal je niets.

Start je proef